Logo

दूध र मासुमा आत्मनिर्भरता : ३ अर्ब लगानी गर्दै विश्व बैङ्क


काठमाडौं । दूध र मासुमा नेपाललाई आत्मनिर्भर बनाउन विश्व बैङ्कले ३ अर्ब रुपैयाँ लगानी गर्ने भएको छ । साउनदेखि कार्यान्वयनमा आउन लागेको लाइभस्टक सेक्टर इन्नोभेशन प्रोजेक्टअन्तर्गत विश्व बैङ्कले दूध, मासु र पश्मिना उत्पादनका क्षेत्रमा उक्त रकम लगानी गर्न लागेको हो ।

पशुपक्षी विकास मन्त्रालयका प्रवक्ता श्यामप्रसाद पौडेलका अनुसार विश्व बैङ्कले उक्त आयोजनाका लागि  ३ अर्ब ३८ करोड २० लाख रुपैयाँ (८० मिलियन यूएस डलर) लगानी गर्न लागेको हो । ३० जिल्लामा सञ्चालन हुने यो आयोजनाको अवधि ६ वर्ष तोकिएको छ । आउँदो जेठमा सम्झौता भई  साउनदेखि सो आयोजना कार्यान्वयन हुने प्रवक्ता पौडेलले जानकारी दिए ।

सरकारले आर्थिक वर्ष २०७४/७५ भित्र मासुमा र आव २०७५/७६ भित्र दूधमा आत्मनिर्भर हुने लक्ष्य निर्धारण गरेको छ । उक्त रकम सोही लक्ष्य पूरा गर्ने उद्देश्यसहित त्यससम्बन्धी प्याकेज कार्यक्रम सञ्चालनमा खर्च गरिने योजना बनाइएको छ । आयोजनाअन्तर्गत अहिले प्रतिव्यक्ति प्रतिवर्ष रहेको मासु उपलब्धता १२ किलोबाट बढाएर १४ किलो पुर्‍याउने लक्ष्य रहेको छ । मासुमा आत्मनिर्भर बनाउन आगामी आवमा सबै प्रकारका मासु गरी ३७ करोड ४० लाख किलो मासु उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखिएको छ । अहिले भने १ आवमा ३१ करोड २० लाख किलो मासु उत्पादन हुने गरेको छ । मन्त्रालयका अनुसार आगामी आवमा ६ करोड किलो उत्पादन वृद्धि गरी आयात प्रतिस्थापन गरेर मुलुकलाई मासुमा आत्मनिर्भर बनाउने लक्ष्य राखिएको हो ।

मासुमा आत्मनिर्भर हुनका लागि वोयर जातको खसी बोकाको नश्ल सुधार गरिनेछ । त्यस्तै सङ्कलन केन्द्र, वधशाला र सुधारिएको मासुपसललगायत निर्माण गर्ने कार्यक्रम छ । अहिले पनि मासु उत्पादन बढाउन थुप्रै कार्यक्रम सञ्चालनमा रहेका छन् । यस्ता कार्यक्रममा राँगा (पाडा) हुर्काउने, ग्राम्रीण कुखुरापालन र ६० जिल्लामा व्यावसायिक बाख्रापालन कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेको मन्त्रालयले बताएको छ । त्यस्तै २० जिल्लामा बाख्रा र भेडा उत्पादन तथा प्रवर्द्धन र १० जिल्लामा बङ्गुर विकासका साथै नश्ल सुधारलगायत कार्यक्रम सञ्चालनमा रहेको छ ।

मन्त्रालयका अनुसार दूधतर्फ मुलुकलाई आत्मनिर्भर बनाउन हालको प्रतिव्यक्ति प्रतिवर्ष दूधको उपलब्धता ६७ लिटरबाट बढाएर ९१ लिटर पुर्‍याउने लक्ष्य रहेको छ । सोअनुसार आव २०७५/७६ सम्ममा वार्षिक २ अर्ब ३६ करोड ६० लाख लिटर दूध उत्पादन गर्ने सरकारको योजना छ । हाल वार्षिक रूपमा १ अर्ब ७४ करोड २० लाख लिटर दूध उत्पादन हुँदै आएको छ । स्रोतका अनुसार निर्धारित लक्ष्य भेट्नका लागि थप १ अर्ब ७१ करोड ८३ लाख ४० हजार लिटर दूध थप उत्पादन हुनुपर्छ । उत्पादन वृद्धि गर्न चालू आवमा पनि नियमित कार्यक्रम प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन भइरहेको बताइएको छ ।

काँचो दूधमा भने झण्डै झण्डै आत्मनिर्भर बन्दै गरेको नेपालमा दूधजन्य पदार्थ ठूलो मात्रामा आयात हुने गरेको देखिन्छ । भन्सार विभागको तथ्याङ्कलाई हेर्दा पछिल्लो ७ महीनामा मात्रै १ अर्बभन्दा बढीको चिज, क्रिम, धूलो दूधलगायत अन्य थुप्रै दूधजन्य पदार्थ आयात भएको छ । आयात दर प्रतिस्थापन गर्न आयोजनाअन्तर्गत डेरीको मूल्य शृङ्खलासम्बन्धी कार्यक्रम सञ्चालनमा ल्याइने मन्त्रालयका प्रवक्ता पौडेलले जानकारी दिए । कार्यक्रमअन्तर्गत गाईभैंसीको नश्ल सुधारदेखि बजारीकरण, फोरेज मिशन, डेरी निर्माण, पाउडर दूध कारखाना स्थापनालगायत सञ्चालनमा आउने उनले बताए । मन्त्रालयले अहिले मिल्किङ मेशिन, फोरेज मेशिन र डेरी उत्पादनलगायत कार्यक्रम सञ्चालनमा ल्याइसकेको छ । त्यस्तै उच्च पहाडी क्षेत्रमा च्याङ्ग्रा उत्पादन र गुणस्तरयुक्त पश्मिना उत्पादन गरी विदेश निर्यात गर्ने कार्यक्रमलाई समेत आयोजनामा समावेश गरिएको छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्